บทคัดย่อผลงานวิจัย อาจารย์และบุคลากร มรภ.อุดรธานี

Developing a model to promote teachers’ ability in designing an instruction activity focused on the 21st century thinking skills

ชื่อเรื่อง การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมความสามารถของครูในการออกแบบกิจกรรมการเรียนการสอนที่เน้นการพัฒนาทักษะการคิดในศตวรรษที่ 21
ผู้วิจัย รุ่งทิวา จันทน์วัฒนวงษ์
สาขาวิชา หลักสูตรและการสอน
คณะ ครุศาสตร์
มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี
ปีการงบประมาณ 2559

 

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์ของการวิจัยครั้งนี้ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัญหาและความต้องการของครูเกี่ยวกับการออกแบบกิจกรรมการเรียนการสอนที่เน้นการพัฒนาทักษะการคิดในศตวรรษที่ 21 2) เพื่อพัฒนารูปแบบการส่งเสริมความสามารถของครูในการออกแบบกิจกรรมการเรียนการสอนที่เน้นการพัฒนาทักษะการคิดในศตวรรษที่ 21 และ 3) เพื่อศึกษาผลการพัฒนาครูตามรูปแบบการส่งเสริมความสามารถของครูในการออกแบบกิจกรรมการเรียนการสอนที่เน้นการพัฒนาทักษะการคิดในศตวรรษที่ 21 กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วย 1) ครูระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน ทำหน้าที่สอนระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษาตอนต้น จำนวน 40 คน และนักเรียนระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษาจำนวน 447 คน จากโรงเรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุดรธานี เขต 3 วิเคราะห์ข้อมูลใช้ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และค่า t-test โดยใช้โปรแกรมสำเร็จรูปวิเคราะห์ข้อมูลทางสังคมศาสตร์ (SPSS for Windows)

ผลการพัฒนาสรุปดังนี้

1. ผลศึกษาสภาพปัญหาและความต้องการของครูเกี่ยวกับการออกแบบกิจกรรมการเรียนการสอนที่เน้นการพัฒนาทักษะการคิดในศตวรรษที่ 21 พบว่า หลักสูตรสถานศึกษามุ่งเน้นพัฒนาการความสามารถในการคิดเชิงสร้างสรรค์ คิดแก้ปัญหา ครูมีความพยายามเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้ฝึกคิดในแต่ละชั่วโมงโดยผ่านคำถาม ส่วนใหญ่เป็นคำถามที่ให้คิดหาคำตอบเพียงถูกผิดหรือให้เหตุผลบางโอกาส เน้นการสอนเนื้อหาตามหลักสูตรมากกว่าการฝึกกระบวนการคิด ทั้งเนื่องจากครูไม่เคยได้เรียนรู้หรือรับการอบรมการสอนคิดอย่างจริงจังจึงทำให้ขาดความรู้ ความเข้าใจที่ชัดเจนเพียงพอในเนื้อหาสาระ วิธีการ ขั้นตอนการสอนทักษะการคิด และทักษะการคิดในศตวรรษที่ 21 จึงส่งผลต่อทักษะการสอนคิดขาดประสิทธิภาพ จากเหตุผลดังกล่าวจึงทำให้ครูส่วนใหญ่มีความต้องการได้รับพัฒนาความสามารถการออกแบบกิจกรรมการเรียนการสอนที่เน้นการพัฒนาทักษะการคิดในศตวรรษที่ 21 ในรูปแบบการฝึกปฏิบัติจริงในการสอนทักษะการคิดในศตวรรษที่ 21 โดยเน้นการอบรมเรียนรู้ในโรงเรียน
2. ผลการพัฒนารูปแบบการส่งเสริมความสามารถของครูในการออกแบบกิจกรรมการเรียนการสอนที่เน้นการพัฒนาทักษะการคิดในศตวรรษที่ 21 พบว่า เป็นแนวทางหรือวิธีการที่ส่งเสริมสนับสนุนให้ครูมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับหลักการ แนวคิด วิธีการที่ถูกต้องในการพัฒนาทักษะการคิดในศตวรรษที่ 21 โดยมุ่งเน้นพัฒนาทักษะการใช้คำถามที่เป็นเครื่องชี้นำการคิดของผู้เรียน และทักษะการสอนคิดแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ให้แก่ครูผู้ปฏิบัติการสอนในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน ซึ่งมีองค์ประกอบสำคัญ คือ 1) ความเป็นมาและความสำคัญ 2) หลักการ 3) จุดมุ่งหมาย 4) เนื้อหาสาระ 4) กิจกรรมการพัฒนา 5) สื่อการพัฒนา 6) การวัดและประเมินผล โดยกิจกรรมการพัฒนา มี 2 กิจกรรม คือ
   2.1 กิจกรรมการพัฒนาครู เป็นรูปแบบที่ใช้ในการพัฒนามีกระบวนการพัฒนาองค์ความรู้ ประสบการณ์แก่ครู ประกอบด้วย 5 ขั้นตอน คือ 1) สร้างความเข้าใจเบื้องต้น 2) การฝึกฝนวิธีสอนคิด 3) นำทักษะการคิดสู่ห้องเรียน 4) แลกเปลี่ยนสะท้อนผลงาน และ 5) จัดระบบงานสู่ความยั่นยืน
   2.2 กิจกรรมที่ใช้ในการพัฒนานักเรียน เป็นรูปแบบกิจกรรมการเรียนการสอนที่เน้นการพัฒนาทักษะการคิดในศตวรรษที่ เรียกว่า รูปแบบการสอน PCBL เป็นแนวทางหรือวิธีการจัดการเรียนรู้สำหรับใช้การพัฒนาความสามารถในการใช้คำถามและความสามารถในการคิดแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ของนักเรียน เป็นการออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ที่เน้นการจัดประสบการณ์ให้ผู้เรียนได้เรียนรู้ผ่านสถานการณ์ปัญหาเน้นการใช้คำถาม OEPC เป็นเครื่องชี้นำในการกำกับตนเองขณะทำการแก้ปัญหาหรือหาคำตอบ ประกอบด้วยกิจกรรมการเรียนรู้ 7 ขั้น คือ 1) เตรียมพร้อมใจกาย 2) ถาม คิด พินิจปัญหา 3) คิดค้นทางแก้เฉพาะตน 4) รวมพลค้นทางออกโดยกลุ่ม 5) แลกเปลี่ยนเรียนรู้เล่าสู่กันฟัง 6) ทบทวนอีกครั้งก่อนปรับใช้ และ 7) นำสู่การปฏิบัติจริง ผลการประเมินประสิทธิภาพของรูปแบบการส่งเสริมความสามารถของครูในการออกแบบกิจกรรมการเรียนการสอนที่เน้นการพัฒนาทักษะการคิดในศตวรรษที่ 21 ผู้เชี่ยวชาญเห็นว่าองค์ประกอบและกระบวนการพัฒนารูปแบบในภาพรวมมีความเหมาะสมอยู่ระดับมากที่สุด จุดมุ่งหมายกล่าวถึงลักษณะของผลผลิตที่มุ่งหวังอย่างชัดเจน เนื้อหาสาระมีความสำคัญและมีประโยชน์ต่อครู เนื้อหาสอดคล้องตามแนวทางการพัฒนาทักษะการคิดในศตวรรษที่ 21 ของนักเรียนโดยเฉพาะรูปแบบการพัฒนาครูเป็นลำดับขั้น เอื้อต่อการส่งเสริมการเรียนรู้ผู้เข้ารับการพัฒนา มีความเป็นไปได้ในการฝึกปฏิบัติและพบว่า รูปแบบการพัฒนานักเรียนเป็นลำดับขั้นตอน ง่ายต่อการจัดกิจกรรม มีกิจกรรมที่ส่งเสริมทักษะการใช้คำถามและทักษะการคิดแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ให้แก่ นักเรียน และพบว่ากระบวนการและกิจกรรมพัฒนาก่อให้เกิดความเข้าใจเกี่ยวกับการพัฒนาทักษะการคิดในศตวรรษที่ 21 ยืนยันจากผลการทดสอบความรู้ความเข้าใจของครูเกี่ยวกับการเรียนการสอนที่เน้นการพัฒนาทักษะการคิดในศตวรรษที่ 21 ส่วนใหญ่สูงกว่าเกณฑ์
3. สรุปการศึกษาผลการพัฒนาครูตามรูปแบบการส่งเสริมความสามารถของครูในการออกแบบกิจกรรมการเรียนการสอนที่เน้นการพัฒนาทักษะการคิดในศตวรรษที่ 21 พบว่า
   3.1 ผลการพัฒนาครู พบว่า หลังการพัฒนา 1) ครูมีคะแนนความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการออกแบบกิจกรรมการเรียนการสอนที่เน้นการพัฒนาทักษะการคิดในศตวรรษที่ 21 สูงกว่าเกณฑ์ร้อยละ 80 2) ครูมีความสามารถในการเขียนแผนการเรียนการสอนที่เน้นการพัฒนาทักษะการคิดในศตวรรษที่ 21 ในภาพรวมอยู่ในระดับดีมาก 3) ครูแสดงพฤติกรรมการใช้คำถามส่งเสริมกระตุ้นการพัฒนาความสามารถในการใช้คำถามของนักเรียน ในภาพรวมอยู่ในระดับดี 4) ครูแสดงพฤติกรรมที่ส่งเสริมให้นักเรียนแสดงออกโดยใช้ความสามารถในการคิดแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ ในภาพรวมอยู่ในระดับดีมาก และ5) ครูมีเจตคติต่อครูต่อรูปแบบกิจกรรมการเรียนการสอนที่เน้นการพัฒนาทักษะการคิดในศตวรรษที่ 21 (รูปแบบการสอน PCBL) ในภาพรวมอยู่ในระดับมาก
   3.2 ผลการพัฒนานักเรียนชั้นประถมศึกษาและมัธยมศึกตอนต้น พบว่า หลังการพัฒนานักเรียนส่วนใหญ่มีระดับคุณภาพความสามารถในการใช้คำถาม และการคิดแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์อยู่ในระดับดี เมื่อเปรียบเทียบระหว่างเกณฑ์กับคะแนนหลังการพัฒนาของนักเรียน พบว่า มีคะแนนเฉลี่ยความสามารถในการใช้คำถาม และความสามารถในการคิดแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์หลังการพัฒนาสูงกว่าเกณฑ์อย่างมีนัยสำคัญ

บทสรุปการวิจัย พบว่า รูปแบบการส่งเสริมความสามารถของครูในการออกแบบกิจกรรมการเรียนการสอนที่เน้นการพัฒนาทักษะการคิดในศตวรรษที่ 21 สามารถพัฒนาครูให้มีความรู้ความเข้าใจและมีทักษะในการพัฒนาความสามารถในการใช้คำถาม และการคิดแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ของนักเรียนได้ โดยสามารถออกแบบและจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่นำพานักเรียนไปสู่ระดับคุณภาพการคิดในศตวรรษที่ 21 ระดับสูงตามมาตรฐานการเรียนรู้ของหลักสูตรชาติได้

 

Research Project Developing a model to promote teachers’ ability in designing an instruction activity focused on the 21st century thinking skills
Researcher Rungtiwa Junwattanawong
Program Curriculum and Instruction
Faculty Faculty of Education
University Udon Thani Rajabhat University
Fiscal Year 2016

 

ABSTRACT

The objectives of this research were: 1) to study the problem state and needs of teachers in designing instruction activities focused on the 21st century thinking skills development, 2) to develop a model to promote teachers’ ability in designing an instruction activity focused on the 21st century thinking skills development and 3) to study the result of implementing the model to promote the teachers’ ability. The sample group consisted of: 1) 40 teachers of elementary and secondary schools and 2) 447 students of those schools under jurisdiction of the Office of Udon thani Educational Service Area 3. Percentage, average, standard deviation, and t-test were employed for data analysis.

The research findings were:

1. The results of studying the problem state of teachers in designing instruction activities focused on the 21st century thinking skills development revealed that teachers had made an effort, according to a school curriculum based on thinking skill development especially in creative thinking and problem solving skills, to promote and train students in thinking through only true-false questions. Content oriented were usually employed more than thinking process training resulted from teachers lacked training in thought teaching, its contents, steps, and the 21st century skills. The results led to, for most of teachers, an inefficiency in thinking skill teaching. Therefore, their needs were to develop their ability in designing instruction activities focused on the 21st century thinking skills development by using a workshop model of the 21st century thinking skill teaching focused on learning workshop in school.
2. Developing a model to promote teachers’ ability in designing an instruction activity focused on the 21st century thinking skill development was an approach to promote teachers’ knowledge and understanding in principle, concept and method of the 21st century thinking skill development by improving learners’ questioning techniques alongside teachers’ creative solving problem skill which included 6 important components: 1) background and significant 2) principle 3) purpose 4) contents 5) developing media 6) measurement and evaluation, and 2 developing activities. The two developing activities were teacher and student developing activities.
   2.1 a teacher developing activity was a development model aimed to develop teacher body of knowledge and experiences which included 5 steps: 1) to create preliminary understanding 2) to train a thinking method 3) to bring thinking skill into a classroom 4) to share an outcome 5) to systemise sustainably
   2.2 a student developing activity was an instructional activity model, namely PCBL model, focused on the 21st century thinking skill development and aimed to develop students’ questioning techniques and creative problem solving ability by experiencing and learning through OEPC thinking guideline which included 7 steps: 1) preparation 2) problem quest 3) self-solution 4) group-solution 5) sharing 6) revising 7) implementing The efficiency of the model to promote teacher’s ability in designing an instruction activity focused on the 21st century thinking skill development which been stated by expertise found that its components and the development processes of the model had a quality of appropriateness at highest level. Its purpose also clearly detailed an expected outcome. Its contents were important, beneficial to teachers, and related to an approach of the 21st century thinking skill development for students. It had had a teacher development step by step, could promote a learning and a training possibility. The result of an evaluation of teachers’ understanding on the 21st century thinking skill development was at mostly higher than its criteria, could confirm an effect of development processes and activities which led to understanding the 21st century thinking skill development. Moreover, the expertise stated that a student development model comprised of directions step by step, easy to convey an activity, and activities to promote students’ questioning techniques and their creative problem solving abilities.
3. The results of implementing the model to promote the teachers’ ability in designing an instruction activity focused on the 21st century thinking skills development found that:
   3.1 After implementation, 1) the teachers’ score of understanding in designing an instruction activity focused on the 21st century thinking skills development was at 80% higher than its criteria, 2) for overall aspect, the teachers’ ability in writing an instructional plan focused on the 21st century thinking skills development was at a very good level, 3) for overall aspect, the teachers could promote students’ ability in questioning techniques at a good level, 4) for overall aspect, the teachers also could promote students’ creative problem solving ability at a very good level, and 5) for overall aspect, the teachers’ attitude to the instructional activity model focused on the 21st century thinking skill development (PCBL model) was at higher level.
   3.2 After implementation, most of students had made a quality of using questioning techniques and their creative problem solving abilities were at a good level. The comparison between the criteria and the students’ post developed score found that the average post developed score of using questioning techniques and their creative problem solving abilities was significant higher than of its criteria.

In conclusion, the model to promote teachers’ ability in designing an instruction activity focused on the 21st century thinking skills development could improve their understandings and skills in developing students’ questioning techniques and creative problem solving abilities through designing and managing student learning activities to making a high quality of the 21st century thinking based on the learning standards of national curriculum.